Πάγιο αίτημα της κοινωνίας αποτελεί το άνοιγμα των μετεωρολογικών δεδομένων για να μπορούν όλοι οι ερευνητές να συμμετέχουν στην ανάλυσή τους τόνισαν οι επιστήμονες οι οποίοι συμμετείχαν σε εκδήλωση που διοργάνωσε στις 12/12/2025 το Εργαστήριο Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.
Όπως τόνισε στην ομιλία της η καθηγήτρια του τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ Ελένη Κατράγκου, οι νέες πολιτικές υποστηρίζουν την ανοιχτή διάθεση δεδομένων για καλύτερη υποστήριξη της έρευνας και καλύτερες υπηρεσίες προς τους πολίτες. Στην κατεύθυνση αυτή, το ΑΠΘ μπορεί να υποστηρίξει ένα ενιαίο δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών με την χαρτογράφηση των υπαρχόντων υδρομετεωρολογικών σταθμών ανά φορέα, συμβουλευτική στην τοποθέτηση νέων υδρομετεωρολογικών σταθμών, συστηματική αποθήκευση μετεωρολογικών δεδομένων και δημιουργία κοινού πρωτοκόλλου αρχειοθέτησης δεδομένων που ακολουθούν Ευρωπαϊκές πολιτικές.
«Ακόμη, μπορεί να συμβάλει στη διόρθωση και έλεγχο ποιότητας των μετεωρολογικών δεδομένων πριν τη διάθεσή τους, την κεντρική διάθεση μετεωρολογικών δεδομένων σε τελικούς χρήστες, την άμεση ενημέρωση για προβλήματα στη λειτουργία σταθμών ώστε να είναι δυνατή η έγκαιρη αποκατάστασή τους και στο άνοιγμα δεδομένων σε διεθνείς φορείς».
Αναφερόμενη στο ερευνητικό έργο του ΑΠΘ σε σχέση με το κλίμα, σημείωσε ότι συμβάλει με συγκεκριμένο τρόπο στο Παγκόσμιο Πρόγραμμα Έρευνας για το Κλίμα (World Climate Research Program – WCRP), έχει συντονιστικό ρόλο στο πυλώνα των περιοχικών κλιματικών προσομοιώσεων για την περιοχή της Ευρώπης στο παγκόσμιο πρόγραμμα CORDEX, συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα και προγράμματα παροχής κλιματικών υπηρεσιών και συνεργάζεται ενεργά με ιδιωτικούς φορείς για τη δημιουργία νέων ερευνητικών προϊόντων με στοιχεία καινοτομίας.
Η κα Κατράγκου ανακοίνωσε επίσης ότι με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης – ΕΣΠΑ 2021-2027- πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας, το ΑΠΘ θα προχωρήσει στην αναβάθμιση των υπολογιστικών υποδομών του για τη διαχείριση μεγάλου όγκου μετεωρολογικών και κλιματικών δεδομένων με σκοπό τη μελέτη της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια του τμήματος Γεωλογίας, τα δίκτυα παρακολούθησης του κλιματικού συστήματος είναι πολύτιμα για τη μελέτη του κλίματος και της κλιματικής αλλαγής. Στο πλαίσιο αυτό, το Εργαστήριο Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας στο ΑΠΘ λειτουργεί τον (πρώτο) μετεωρολογικό σταθμό στο ΑΠΘ από το 1930, συντηρεί ακόμα 2 τηλεμετρικούς μετεωρολογικούς σταθμούς στην ΠΚΜ, λειτουργεί το Κέντρο Εκπαιδεύσεων Ορεινών Αγώνων (1725 m), διαχειρίζεται το Επιστημονικό Κέντρο Ολύμπου στον Άγιο Αντώνιο (2817 m), έχει τοποθετήσει μετεωρολογικό ραντάρ στο ΚΕΔΕΚ-ΑΠΘ και θα αποκτήσει και νέο πρότυπο μετεωρολογικό σταθμό.
Η Οικοανάπτυξη διατηρεί από τα μέσα του 2022 δίκτυο 10 ιδιόκτητων τηλεμετρικών μετεωρολογικών σταθμών, στο πλαίσιο σχετικού Μνημονίου Συνεργασίας με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για την κοινή λειτουργία και χρήση των δεδομένων από ένα ευρύτερο δίκτυο αντίστοιχων σταθμών στην Κεντρική Μακεδονία, από κοινού με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη NOVAGREEN ΑΕ (70 μετεωρολογικοί σταθμοί), με αρχική πρόβλεψη τη λειτουργία του δικτύου αυτού για το διάστημα 2023-2026. Το δίκτυο αυτό, υπό την επιστημονική ευθύνη της κυρίας Κατράγκου, εξυπηρετεί την ανάγκη για καλύτερη συλλογή, καταγραφή και παραγωγή κρίσιμων μετεωρολογικών παραμέτρων και αντίστοιχα αξιόπιστων μετεωρολογικών προβλέψεων για το σύνολο της Περιφέρειας.
Το προσεχές διάστημα δρομολογείται η ανανέωση του ανωτέρω Μνημονίου Συνεργασίας της Οικοανάπτυξης με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για τη συνέχιση της λειτουργίας και αξιοποίησης του δικτύου μετεωρολογικών σταθμών στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Η εκδήλωση με θέμα «Έρευνα και ερευνητικές υποδομές για τη μελέτη του κλίματος και της κλιματικής αλλαγής» πραγματοποιήθηκε με αφορμή την ολοκλήρωση του ερευνητικού έργου UpClim, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» (φορέας υλοποίησης: ΕΛΙΔΕΚ) (Συντονισμός: Τομέαw Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας του Τμήματος Γεωλογίας ΑΠΘ, Συνεργαζόμενος φορέας Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), Εργαστηρίο Τηλεπισκόπησης, Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών. Επιστ. υπεύθυνη: Ελένη Κατράγκου, Αντιπρόεδρος του Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας – ΚΕΔΕΚ)