Η πρόσφατη ανακοίνωση για την απελευθέρωση 32 εκατομμυρίων κουνουπιών από την Google στις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον διεθνώς. Στην εκπομπή «Μένουμε Εδώ» του 105.8 FM (02.06.2026) και επίσης στην εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (12.06.2026), ο Σπύρος Μουρελάτος, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Καταπολέμησης Κουνουπιών και Πρόεδρος της Οικοανάπτυξης, ερωτήθηκε για αυτή την πρωτοβουλία και ποια είναι η σημασία της για τη δημόσια υγεία.
Η Google και τα «στείρα αρσενικά» κουνούπια
Όπως εξήγησε ο Σπύρος Μουρελάτος, το πρόγραμμα της Google μέσω της εταιρείας Debug δεν αποτελεί κάτι πρωτοφανές. Η τεχνολογία βασίζεται στην παραγωγή και απελευθέρωση στείρων αρσενικών κουνουπιών, τα οποία ανταγωνίζονται τα γόνιμα αρσενικά στη φύση. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται σταδιακά η αναπαραγωγή των πληθυσμών και μειώνεται ο συνολικός αριθμός των κουνουπιών στην περιοχή εφαρμογής.
Ο ίδιος ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί τις εγκαταστάσεις της Debug στη Σιγκαπούρη, όπου εφαρμόζεται ήδη ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα απελευθέρωσης στείρων κουνουπιών παγκοσμίως. Εκεί, εκατομμύρια αρσενικά κουνούπια απελευθερώνονται κάθε εβδομάδα με στόχο τη μείωση των κρουσμάτων δάγκειου πυρετού και την προστασία της δημόσιας υγείας. Όπως τόνισε, η τεχνολογία είναι πολλά υποσχόμενη, ωστόσο συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις που σχετίζονται με την παραγωγή, τη μεταφορά και το κόστος υλοποίησης τέτοιων προγραμμάτων.
Τα κουνούπια θεωρούνται διαχρονικά η σημαντικότερη αιτία θανάτων στην ανθρώπινη ιστορία, εξαιτίας του ρόλου τους ως διαβιβαστές σοβαρών ασθενειών. Ο Σπύρος Μουρελάτος αναφέρθηκε ειδικότερα στην ελονοσία, η οποία εξακολουθεί να προκαλεί εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως, καθώς και σε ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός και η τσικουνγκούνια, που αποτελούν σημαντικές απειλές σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής.
Ο κίνδυνος του Aedes aegypti και η ευρωπαϊκή πραγματικότητα
Ο Σπύρος Μουρελάτος αναφέρθηκε επίσης στο είδος Aedes aegypti, τον βασικό διαβιβαστή του δάγκειου πυρετού. Αν και το είδος αυτό υπήρχε παλαιότερα στην Ελλάδα και είχε συνδεθεί με σοβαρές επιδημίες, σήμερα δεν είναι εγκατεστημένο στη χώρα. Ωστόσο, η παρουσία του στην Κύπρο και σε περιοχές της Μεσογείου αυξάνει την επαγρύπνηση των επιστημόνων, καθώς η κλιματική αλλαγή και οι μετακινήσεις πληθυσμών δημιουργούν νέες συνθήκες εξάπλωσης. Παράλληλα, εξήγησε ότι η εμφάνιση ενός κουνουπιού δεν αρκεί από μόνη της για να προκληθεί επιδημία. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η παρουσία του αντίστοιχου παθογόνου μικροοργανισμού, όπως ενός ιού ή παρασίτου, που θα μεταδοθεί μέσω του εντόμου.
Ο ασιατικός τίγρης και ο ρόλος των πολιτών
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), το οποίο έχει πλέον εγκατασταθεί σε πολλές ελληνικές πόλεις και προκαλεί έντονη όχληση στους πολίτες. Σύμφωνα με τον κ. Μουρελάτο, πρόκειται για ένα κατεξοχήν αστικό είδος, που αναπαράγεται σε μικρές ποσότητες στάσιμου νερού γύρω από τις κατοικίες. Όπως εξήγησε, ακόμη και τα πιατάκια κάτω από τις γλάστρες μπορούν να μετατραπούν σε εστίες αναπαραγωγής. Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για τον αποτελεσματικό έλεγχο των πληθυσμών του κουνουπιού τίγρη.
Η επόμενη ημέρα στην καταπολέμηση των κουνουπιών
Η συνέντευξη ανέδειξε ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου οι παραδοσιακές μέθοδοι συμπληρώνονται από καινοτόμες βιολογικές τεχνικές και σύγχρονες τεχνολογίες. Η απελευθέρωση στείρων αρσενικών κουνουπιών αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετάβασης, με στόχο τη βιώσιμη προστασία της δημόσιας υγείας και τη μείωση της εξάρτησης από χημικές παρεμβάσεις, πόσο μάλλον στο πυκνοδομημένο αστικό περιβάλλον. Όπως τόνισε ο Σπύρος Μουρελάτος, η επιτυχία αυτών των προσεγγίσεων προϋποθέτει επιστημονική τεκμηρίωση, σωστό σχεδιασμό και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα τρεις σημαντικοί περιοριστικοί παράγοντες για την εφαρμογή σε κλίμακα: η εξάρτηση από συγκεκριμένους απομακρυσμένους παραγωγούς αυτών των στείρων εντόμων, το αυξημένο οικονομικό κόστος και η ανάγκη συνεχών και επαναλαμβανόμενων απελευθερώσεων. Σε έναν κόσμο όπου οι κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες αλλάζουν διαρκώς, η επένδυση στην καινοτομία και την πρόληψη αποτελεί πλέον αναγκαιότητα και όχι επιλογή.
Ακούστε στο παρακάτω απόσπασμα τη συνέντευξη του Σπύρου Μουρελάτου στην Έλενα Καραγιάννη.
Διαβάστε εδώ το άρθρο του Νίκου Ηλιάδη στην εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ “Μπορεί η Google να λύσει το πρόβλημα των κουνουπιών στην Κεντρική Μακεδονία;”